Een pessimist is nooit teleurgesteld

(foto gegenereerd door ChatGpt)
Dit weekend citeerde journaliste Caroline De Gruyter in de Nederlandse krant NRC een Finse spreuk: “Pessimisti ei pety”. Een pessimist is nooit teleurgesteld.
Die spreuk lijkt ook naadloos te passen bij de gebeurtenissen van de afgelopen dagen in ons land. Terwijl politici unisono beweren dat er moet gesleuteld worden aan de begroting en aan het overheidstekort om te vermijden dat we collectief in de afgrond terechtkomen met rentsneeuwballen en ander onheil, gooit de regering vervolgens de handdoek in de ring. De Koning moet nu als bliksemafleider fungeren in afwachting van nieuwe strategische spelletjes. De bevolking blijft verweesd achter en steeds meer rijst de vraag of we nog staatslieden hebben die loskomen van hun eigen schaduw en nog oog willen hebben voor “het algemeen belang”. Het lijkt wel een surrealistisch schouwspel, zeker wanneer we de situatie vergelijken met de rechterlijke macht. Wanneer een rechter weigert een probleem op te lossen dat hem wordt voorgelegd, is er sprake van “rechtsweigering” (volgens art. 5 van het Gerechtelijk Wetboek is dat het geval “wanneer de rechter weigert recht te spreken onder enig voorwendsel, zelfs van het stilzwijgen, de duisterheid of de onvolledigheid van de wet”). Er staan sancties op rechtsweigering. Wanneer een rechter dan weer te lang wacht met zijn uitspraak is er sprake van een schending va de mensenrechten. Dat bevestigde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens nog recent in het arrest SIRVA NV t. België van 8 oktober 2026 (een fiscale zaak die meer dan 14 jaar duurde).
Moeten we ons zorgen maken wanneer dat dit niet allemaal niet lijkt te bestaan bij de uitvoerende macht? Is de dreiging met verkiezing echt de enig mogelijke sanctie? Lijkt het wat om de politici te verplichten om nu een bemiddelaar in te schakelen, zoals dat ook steeds meer verwacht wordt van de burger wanneer die om de tussenkomst vraagt van de rechter. De rechtzoekende moet dan wat minder op zijn strepen staan en meer kijken naar wat het belang is van het herstellen van de dialoog met de tegenstrever. Hallo regering?
Moeten we ons ook zorgen maken over de minister van justitie, die het hard te verduren krijgt met de afhandeling van het spaakgelopen digitaliseringproject bij de politie. Het dossier achtervolgt haar van toen ze nog minister van binnenlandse zaken was. Toen bekend geraakte dat haar woordvoerder samen met de woordvoerder van het Brussels parket in verdenking is gesteld, haalde ze scherp uit naar het feit dat de pers hierover berichtte en ze noemde dit “schijnbaar georkestreerde lekken”. Die lekken komen dan schijnbaar van het gerecht zelf, wat de minister dan schijnbaar toch in een wat surrealistische positie plaats.
Moeten we ons trouwens ook zorgen maken over de situatie bij de hoven en rechtbanken? Vorige week verscheen voor het eerst een gezamenlijk werkingsverslag van de 49 (!) gerechtelijke “entiteiten” die ons land rijk is. Er werden in 2025 ongeveer 1 miljoen dossiers afgehandeld (dat zijn er ca 3.000 meer dan er nieuwe binnenkwamen) en er wachten nog ongeveer 600.000 dossiers op behandeling. De gemiddeld duurtijd van een zaak is ongeveer 1 jaar, maar er zijn grote onderlinge verschillen. Die cijfers tonen aan – althans volgens het college van hoven en rechtbanken – dat “de hoven en rechtbanken hun kerntaak blijven waarmaken, ondanks de beperkte middelen en de blijvende uitdagingen als organisatie”.
Een pessimist mag dan misschien nooit teleurgesteld zijn, maar een optimist is gelukkiger in het leven en kan een verschil maken in de wereld. Laten we dus optimist blijven, al zal dat niet eenvoudig zijn voor al die rechtzoekenden die in de file van die 600.000 dossiers zitten.
Misschien is het best om de zaken ook soms eerlijk te benoemen. Van Klaasje Meijer, de vrolijke Nederlandse jongedame die lid was van de meidengroep K3, ermee stopte maar na een eerste tijdelijke comeback ter vervanging van een zwanger K3-tje nu opnieuw invalt voor een ander zwanger lid van de groep verscheen deze week het boek “Mama wil slapen”. Dat boek handelt over de impact van slaaptekort. Als jonge mama van een huilbabytje dat niet in de beste omstandigheden ter wereld kwam is ze ervaringsdeskundige, maar ze neemt de lezer mee in een breder maatschappelijk probleem en gebruikt daarvoor haar mediabekendheid. Ze gaat in gesprek met allerhande specialisten en doet daarbij een vertaalslag voor het grote publiek.
Misschien kan justitie wat leren van Klaasje. Zo is er zichtbaar veel aandacht besteed aan de leesbaarheid van het werkingsverslag van de hoven en rechtbanken, maar de mediaandacht was beperkt, wat jammer is. Justitie verdient meer positieve aandacht, maar het ontbreekt nog wat aan storytellers. Ze moeten daar op zoek naar een toegankelijk Klaasje